Γράφει ο Αντρέας Τσουρουκτσόγλου,
Ιατρός, μέλος της Ελληνικής Εταιρίας Μελέτης και Εφαρμογής της Επιστήμης της Αγιουρβέδα
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Όταν ξεκινάει κάποιος να προσεγγίσει για πρώτη φόρα ένα καινούριο και άγνωστο θέμα, τότε σίγουρα η καλύτερη αρχή είναι το να ασχοληθεί με την ετυμολογία της ορολογίας που χρησιμοποιείται και να εξοικειωθεί με τις νέες λέξεις και έννοιες.
Ο όρος Ayurveda λοιπόν, ετυμολογικά, αποτελείται από δύο επιμέρους λέξεις συστατικά, λέξεις της αρχαίας σανσκριτικής γλώσσας που ακόμη και σήμερα θεωρείται η ιερή γλώσσα των Ινδιών:
1.- Η πρώτη λέξη είναι AYUS που σημαίνει Ζωή και
2.- η δεύτερη λέξη είναι VEDA που σημαίνει Ολοκληρωμένη Γνώση.
Με τον όρο λοιπόν αυτόν που πρακτικά σημαίνει “Η Επιστήμη, η Γνώση της Ζωής”, υπονοείται ένα σύστημα το οποίο κατ αρχήν δεν έχει τίποτα να κάνει με ασθένεια και θεραπεία, αλλά με την Ολοκληρωμένη Γνώση για τη Ζωή!
Βέβαια, αν ξανακοιτάξει κανείς προσεκτικά τις δύο λέξεις συστατικά, και ανατρέξει στα Αρχαία Ελληνικά, με έκπληξη ίσως θα διαπιστώσει ότι ΚΑΙ οι δύο λέξεις έχουν κοινή αρχαιοελληνική ρίζα. Μια δεύτερη λοιπόν και πολύ πιο κοντινή σε εμάς τους Έλληνες ετυμολογία είναι η εξής:
1.- Η πρώτη λέξη AYUS με κοινή προέλευση με τη λέξη ΥΓΕΙΑ και
2.- η δεύτερη λέξη VEDA με κοινή ρίζα από το ΟΙΔΑ ΓΝΩΡΙΖΩ!
Όπως εύκολα παρατηρεί κανείς, στο όνομα Ayurveda δεν υπάρχει κάποιο συστατικό που να παραπέμπει σε πάθος, όπως συμβαίνει με την ομοιο-παθητική, αλλο-παθητική, κλπ., ούτε όμως και κάποια απλή θεραπεία, όπως είναι η βοτανο-θεραπευτική, η φυτο-θεραπεία, η φυσιο-θεραπεία, χρωμο-θεραπεία, αρωματο-θεραπεία και τα σχετικά.
ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ
Σύμφωνα με το σύστημα του Ayurveda, υπάρχουν τρεις Ενέργειες που ρυθμίζουν και συντονίζουν τα πάντα μέσα στον άνθρωπο.
1.- ΜΟΡΦΗ: Η μορφή στον άνθρωπο δίνεται από τα στοιχεία της Γης που παρέχει τα διάφορα υλικά (άτομα, μόρια, κύτταρα, ιστοί, όργανα) και του Ύδατος που όλα αυτά τα συγκρατεί ενωμένα σε ένα ενιαίο σύνολο. Η Ενέργεια που ελέγχει αυτόν τον τομέα λέγεται Kapha Dosha.
2.- ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ: Το σώμα για να ζήσει χρειάζεται να τραφεί και αυτό έχει να κάνει με την πέψη των τροφών, την απορρόφηση των θρεπτικών ουσιών και τη μεταφορά τους στο κάθε ανθρώπινο κύτταρο. Η Ενέργεια που συντονίζει τον τομέα αυτόν λέγεται Pitta Dosha και ελέγχει το στοιχείο του Πυρός.
3.- ΚΙΝΗΣΗ: Ο ’νθρωπος για να επιβιώσει χρειάζεται να κινηθεί για να βρει την τροφή του, να σκεφθεί για τη ζωή του και παράλληλα πρέπει να γίνονται και διάφορες εσωτερικές κινήσεις στο σώμα του οι οποίες όμως δεν είναι υπό τον άμεσο έλεγχό του, όπως η κίνηση του αίματος, κλπ. Τις λειτουργίες αυτές ελέγχει η Ενέργεια που λέγεται Vata Dosha και ουσιαστικά ελέγχει τα στοιχεία του Αέρα και του Αιθέρα.
Η ορολογία που χρησιμοποιείται είναι πολύ δύσκολο να μεταφραστεί επακριβώς και για το λόγο αυτό ακολουθεί μια σύντομη περιγραφή του τι υπονοείται με τους όρους Vata, Pitta και Kapha Dosha.
1.- VATA DOSHA – ΑΕΡΙΝΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ
Αυτό που κινείται ονομάζεται Vata και στο ανθρώπινο σώμα η Ενέργεια αυτή είναι η κινητήρια δύναμη όλων των βιολογικών αντιδράσεων και του συνόλου του μεταβολισμού. Κινεί την όλη λειτουργία της αναπνοής, ανοιγοκλείνει τα βλέφαρα, κινεί τους μύες, κάνει την καρδιά να κτυπάει και το αίμα να κυλάει μέσα στις αρτηρίες και τις φλέβες, προωθεί την τροφή στον πεπτικό σωλήνα, κινεί τις μεμβράνες των κυττάρων, στέλνει τα νευρικά ερεθίσματα μέσα από τα νεύρα, κλπ.
Η γρήγορη εναλλαγή των σκέψεων, η αστάθεια στη λήψη αποφάσεων και η αναποφασιστικότητα, ο εκνευρισμός και η γενική νοητική υπερκινητικότητα, είναι τα αποτελέσματα του επηρεασμού του νοητικού επιπέδου του ανθρώπου από το Vata Dosha.
2.- PITTA DOSHA – ΠΥΡΙΝΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ
Το κύριο χαρακτηριστικό εδώ είναι η θερμότητα που εκδηλώνεται σε κάθε τι που ελέγχεται από την Πύρινη Ενέργεια. Ο μεταβολισμός του ανθρώπινου σώματος (τόσο ο καταβολισμός διάσπαση, όσο και ο αναβολισμός (δημιουργία), κυβερνάται από το Pitta, το ίδιο και το πεπτικό σύστημα (κυρίως το στομάχι και το ήπαρ). Η ενέργεια αυτή ρυθμίζει τη θερμοκρασία του σώματος, το χρώμα και τη γενική κατάσταση του δέρματος, καθώς και τη λειτουργία της όρασης.
Από το νοητικό επίπεδο σχετίζεται άμεσα με τον θυμό, τη ζήλια, το μίσος και γενικά με “εκρηκτικές” καταστάσεις. Δημιουργεί επίσης ένα δυνατό αίσθημα πειθαρχίας και “τάξης στα πράγματα”.
3.- KAPHA DOSHA – ΥΔΑΤΙΝΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ
H Eνέργεια αυτή χαρακτηρίζεται από την υγρασία και την ικανότητα συγκόλλησης που διαθέτει. Κρατάει ενωμένα τα διάφορα στοιχεία που σχηματίζουν το σώμα και το νου του ανθρώπου, κρατάει τα πάντα σε ισορροπία μεταξύ τους, δίνει υγρασία στο δέρμα, επουλώνει και συγκολλά διάφορες πληγές και γενικά δίνει μια γενική κατάσταση ευεξίας και φρεσκάδας.
Στο νοητικό επίπεδο σχετίζεται με τη λειτουργία της μνήμης, αλλά και με καταστάσεις πλεονεξίας και κτητικότητας. Από την άλλη μεριά, μια άλλη έκφραση αυτής της Ενέργειας είναι η μεγαλοκαρδία, η ηρεμία του νου καθώς και συναισθήματα ερωτικής έλξης προς άλλα άτομα.
Οι τρεις αυτές Ενέργειες του συστήματος Tridosha επηρεάζουν η μία την άλλη και ένα πρόβλημα σε μία από τις τρεις αργά ή γρήγορα θα επηρεάσει και τις υπόλοιπες. Για παράδειγμα (ισχύει ότι και στη φύση): Αύξηση του Vata θα αυξήσει και το Pitta (ο αέρας δυναμώνει τη φωτιά), ενώ αύξηση του Kapha θα μειώσει το Pitta (το νερό σβήνει τη φωτιά).
ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΤΥΠΟΙ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ
Θα έλεγε κανείς ότι το ιδιοσυγκρασιακό πεπρωμένο του κάθε ανθρώπου καθορίζεται αφενός από της ιδιαίτερες επιδράσεις που “κληρονομούνται” και από τους δύο γονείς και αφετέρου από τον συνδυασμό των διαμορφωτικών δυνάμεων που συνεχώς δρουν και τον επηρεάζουν, όπως το κλίμα, η εποχή, το κοινωνικό περιβάλλον, η διατροφή, οι γενικότερες συνθήκες και συνήθειες της καθημερινής ζωής, κλπ.
Εκείνο που πρέπει οπωσδήποτε να τονιστεί είναι το γεγονός ότι το άτομο δεν ξεκινά τη ζωή του τη στιγμή της γέννησης, αλλά ένας ολόκληρος κόσμος από επιδράσεις έχει ήδη ενεργήσει για να του δώσει κάποιες συγκεκριμένες προδιαθέσεις.
Υπάρχει δηλαδή ήδη ένα καθορισμένο σύνολο τάσεων σε πλήρη λειτουργία το οποίο καθορίζει το βαθμό ανοχής του ανθρώπου σε εσωτερικούς και εξωτερικούς παράγοντες. Με τη γέννησή του δηλαδή το νεογέννητο βρέφος είναι ήδη ένα πολύπλοκο ον που φέρνει τη “σφραγίδα της μοίρας”.
Κατά το Αγιουρβεδικό σύστημα, υπάρχουν τρεις κύριοι τύποι ιδιοσυγκρασίας, ο Αέρινος (Vata), o Πύρινος (Pitta) και τέλος ο Υδάτινος (Kapha):
ΑΕΡΙΝΟΣ ΤΥΠΟΣ
Το κυριότερο χαρακτηριστικό του Αέρινου τύπου, είναι το στοιχείο της κίνησης που φαίνεται να διαρρέει οτιδήποτε επηρεάζεται από το Vata που είναι η κινητήρια δύναμη όλων των βιολογικών αντιδράσεων και του συνόλου του μεταβολισμού.
Τα αέρινα άτομα έχουν μία νοητική και σωματική υπερένταση η οποία τα εμποδίζει να κοιμηθούν εύκολα. Μπορεί να νιώθουν κουρασμένα από τις δραστηριότητες της ημέρας, αλλά ακόμη και όταν ξαπλώσουν, το σώμα τους είναι ανήσυχο, στριφογυρίζουν, αλλάζουν θέση στα πόδια τους.
Το μυαλό τους επίσης σκέπτεται συνέχεια, αναπολούν την ημέρα που μόλις τελείωσε, προγραμματίζουν τι θα κάνουν την επομένη, θυμούνται την εκδρομή που είχαν πάει πριν από είκοσι χρόνια, κλπ.
Τα συναισθήματα των αέρινων ατόμων εναλλάσσονται συνεχώς, ακολουθώντας το βασικό μοτίβο του Vata Dosha. Είναι οι κλασικοί κυκλοθυμικοί τύποι και μπορεί μέσα σε μία ώρα να περάσουν από την κατάθλιψη στη χαρά και το γέλιο και πάλι στην κατάθλιψη.
Αυτό δεν δείχνει να τους ενοχλεί ιδιαίτερα, το βρίσκουν φυσιολογικό και είναι στη φύση τους να είναι έτσι.
Τα αέρινα άτομα κινούνται συνεχώς, αυτή είναι η φυσική τους κατάσταση. Παρόλο όμως το γεγονός αυτό, η σωματική τους αντοχή είναι μικρή και έτσι εξαντλούνται γρήγορα. Δεν μπορούν να παρακολουθήσουν για ώρα κάποιο πρόγραμμα ασκήσεων, θα πρέπει να διακόψουν για λίγη ανάπαυση.
ΠΥΡΙΝΟΣ ΤΥΠΟΣ
Ο πύρινος τύπος συνήθως υπερεπιβάλλει τη λογική στο συναίσθημα και πολύ συχνά το καταπιέζει. Δύσκολα θα δείξει προς τα έξω την αληθινή εσωτερική του κατάσταση.
Είναι ο τύπος του ανθρώπου που όταν στεναχωρηθεί, θα αποσυρθεί στο διπλανό δωμάτιο για να κλάψει και όταν τελειώσει, θα φτιαχτεί, θα ρίξει νερό στο πρόσωπό του και θα εμφανιστεί και πάλι σαν να μην συμβαίνει τίποτα.
Τα πύρινα άτομα κοιμούνται σχετικά εύκολα, ελαφρά και το πρωί που ξυπνούν έχουν ξεκουραστεί αρκετά. Μπορούν να αρκεστούν σε λίγο ύπνο για αρκετές ημέρες χωρίς να νιώσουν κουρασμένα. Εάν ξυπνήσουν στη διάρκεια της νύχτας, ξανακοιμούνται εύκολα.
Έχουν σαφώς καλύτερη σωματική αντοχή, αρκεί να μην ζεσταθούν πολύ και ιδρώσουν. Αυτό θα τους φέρει εκνευρισμό και θα πρέπει να διακόψουν και να ξεκουραστούν για να ξεϊδρώσουν.
ΥΔΑΤΙΝΟΣ ΤΥΠΟΣ
Τα υδάτινα άτομα έχουν μια γενική υπνηλία και αυτό τα βοηθά να κοιμηθούν αμέσως μόλις ξαπλώσουν και να κοιμηθούν βαριά και χωρίς διακοπές μέχρι το πρωί. Είναι τα άτομα που δεν θα ξυπνήσουν ακόμη και εάν “κτυπούν κανόνια” δίπλα τους. Το πρωί απολαμβάνουν να μείνουν στο κρεβάτι και να “χουζουρεύουν”.
Τα υδάτινα άτομα είναι από τη φύση τους οι κλασικοί ήρεμοι και ρομαντικοί χαρακτήρες, έχουν μια συναισθηματική σταθερότητα και δύσκολα φθάνουν στα άκρα. Είναι γενικά πολύ αργοί και μεθοδικοί τύποι και αυτό αντανακλά και στον συναισθηματικό τους κόσμο.
Είναι τα ιδανικά άτομα για μεγάλη σωματική καταπόνηση, διότι έχουν τεράστια περιθώρια αντοχής. Έχουν γερούς μύες, άφθονα αποθέματα αποθηκευμένης ενέργειας στον λιπώδη ιστό, και δεν εκνευρίζονται εύκολα από τις σωματικές εργασίες
ΚΑΤΑΚΛΕΙΔΑ
Όλοι λοιπόν θα πρέπει να αναγνωρίσουν κατ’ αρχήν τον τύπο ανθρώπου στον οποίο ανήκουν, και στη συνέχεια να ακολουθήσουν κάποιες πανάρχαιες, απλές, αλλά πολύ αποτελεσματικές οδηγίες. Ο Ayurveda, με τις οδηγίες αυτές, μπορεί να βοηθήσει τον άνθρωπο ενισχύοντάς τον ψυχολογικά αλλά και σωματικά με κατάλληλες οδηγίες (ανάλογα με την ιδιοσυγκρασία του), έτσι ώστε να μπορέσει ο καθένας να αντιμετωπίσει με «γεμάτες μπαταρίες» την καθημερινότητα.
Αυτό όμως που θα πρέπει σίγουρα να έχουμε υπόψη μας είναι το ότι δεν μπορεί κανείς να κατασκευάσει υπερανθρώπους οι οποίοι θα μπορέσουν να παραμείνουν υγιείς χωρίς να σέβονται τους πανάρχαιους ρυθμούς της Φύσης και που θα συνεχίσουν να ζουν φθάνοντας τον οργανισμό τους στα όρια της αντοχής του.
Περισσότερες πληροφορίες για όλα όσα αναφέρθηκαν μπορεί να βρει κανείς στον ελληνικό αγιουρβεδικό δικτυακό τόπο στην εξής διεύθυνση: http://www.ayurveda.gr |
